دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی

به گزارش خبرنگار وب‌دای دانشگاه، دکتر ندا علی‌بیگی، عضو هیئت علمی گروه روانشناسی دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی در گفت‌وگویی به تبیین ویژگی‌های بالینی و رویکردهای نوین درمانی اختلال طیف اتیسم پرداخت.

وی در تعریف این اختلال اظهار داشت: اختلال طیف اتیسم (Autism Spectrum Disorder) یک وضعیت عصب‌رشدی است که در سنین پایین نمایان می‌شود و با دو مؤلفه اصلی شامل «نقایص پایدار در ارتباط و تعامل اجتماعی» و «وجود الگوهای محدود، تکراری و انعطاف‌ناپذیر در رفتار، علایق یا فعالیت‌ها» شناخته می‌شود. واژه «طیف» در این عنوان به تنوع وسیع در شدت علائم و سطح توانمندی‌های زبانی و شناختی افراد اشاره دارد که ضرورت ارائه برنامه‌های درمانی فردمحور را دوچندان می‌کند.

 

نشانه‌های بالینی و اهمیت تشخیص زودهنگام

دکتر علی‌بیگی با اشاره به تظاهرات بالینی این اختلال افزود: ضعف در توجه مشترک، دشواری در درک نشانه‌های غیرکلامی، تأخیر در گفتار، استفاده از کلمات تکراری و تفاوت‌های پردازش حسی، از جمله نشانه‌هایی است که در ارزیابی‌های تخصصی مورد توجه قرار می‌گیرند. شناسایی این نشانه‌ها در مراحل اولیه رشد، طلایی‌ترین فرصت برای مداخله مؤثر است.

 

اتیسم؛ حاصل تعامل عوامل ژنتیکی و محیطی

عضو هیئت علمی گروه روانشناسی دانشگاه، درباره علل بروز اتیسم تصریح کرد: اتیسم حاصل تعامل پیچیده عوامل ژنتیکی و زیستی-محیطی است. لازم است تأکید کنم که رویکرد علمی، اتیسم را معلول یک عامل واحد نمی‌داند و ارتباط مستقیم و اثبات‌شده‌ای میان آن و ازدواج‌های فامیلی به تنهایی وجود ندارد. این اختلال چندوجهی است و پژوهش‌ها همچنان بر شناسایی دقیق‌تر سازوکارهای بیولوژیکی و محیطی آن متمرکز هستند.

 

نقش تیم‌های توانبخشی در اتیسم را نادیده نگیریم

وی با تأکید بر نقش تیم‌های توانبخشی اظهار داشت: مدیریت اتیسم فرآیندی تیمی است که نیازمند همکاری متخصصان گفتاردرمانی، کاردرمانی و روانشناسی است. در حالی که گفتاردرمانگران بر توسعه مهارت‌های ارتباطی و زبان کاربردی تمرکز دارند، کاردرمانگران به تنظیمات حسی و استقلال در فعالیت‌های روزمره کمک می‌کنند و متخصصان روانشناسی نیز مدیریت رفتارهای چالش‌برانگیز و ارتقای سلامت هیجانی را بر عهده دارند و نقش تیم‌های توانبخشی در اتیسم را نادیده نگیریم.

 

دکتر علی‌بیگی در پایان خاطرنشان کرد: در سال‌های اخیر، تمرکز پژوهش‌های علمی از رویکردهای سنتی به سمت «مداخلات مبتنی بر شواهد» (Evidence-based practice) و توجه به شاخص‌های «کیفیت زندگی» حرکت کرده است. موفقیت در توانبخشی اتیسم، در گروِ تشخیص به‌موقع، آموزش والدین و پیوستگی در ارائه خدمات تخصصی است تا افراد دارای اتیسم بتوانند با تکیه بر توانمندی‌های خود، مشارکت موثرتری در جامعه داشته باشند.

پایان پیام/