دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی

به گزارش وب‌دای دانشگاه، همزمان با هفته مبارزه با مواد مخدر، عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات سوءمصرف و وابستگی به مواد، با اشاره به رواج الگوهای نوظهور مصرف مواد در فضای مجازی، نسبت به عادی‌سازی و کم‌خطر پنداشتن «شربت لین» در میان نوجوانان و جوانان هشدار داد و بر لزوم هوشیاری خانواده‌ها در برابر پدیده‌های نوظهور و ضرورت جایگزینی آموزش‌های پیشگیرانه به‌جای هشدارهای کلیشه‌ای تأکید کرد.

 

چالش «شربت لین» در فضای مجازی

دکتر مارال مردانه جبه‌دار، استادیار دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی گفت: توجه به الگوهای جدید مصرف مواد و داروها بیش از پیش اهمیت یافته است و در سال‌های اخیر، نام «شربت لین» یا Lean در شبکه‌های اجتماعی، موسیقی و فضای مجازی بیش از گذشته مطرح شده؛ پدیده‌ای که بسیاری از نوجوانان، جوانان و حتی خانواده‌ها آشنایی کافی با آن ندارند.

 

وی با بیان اینکه شربت لین معمولاً از ترکیب شربت‌های حاوی کدئین یا سایر داروهای ضدسرفه با نوشابه‌های شیرین، نوشابه‌های انرژی‌زا، آبنبات و گاهی موادی مانند الکل تهیه می‌شود، گفت: ظاهر این ترکیب ممکن است بی‌خطر به نظر برسد، اما مصرف مکرر آن می‌تواند پیامدهای جدی برای سلامت جسمی و روانی افراد به همراه داشته باشد.

 

کدئین و مسیرهای شکل‌گیری وابستگی

 

استادیار دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی با اشاره به اینکه کدئین از خانواده مواد افیونی است، افزود: مصرف مداوم این ماده می‌تواند به وابستگی منجر شود. بسیاری از مصرف‌کنندگان در ابتدا با هدف کسب احساس آرامش، سرخوشی یا فرار موقت از استرس به سمت آن می‌روند، اما با گذشت زمان برای دستیابی به همان اثر، نیازمند مصرف مقادیر بیشتری می‌شوند؛ فرآیندی که از مسیرهای شناخته‌شده شکل‌گیری وابستگی است.

 

تصور غلط «بی‌خطر بودن»؛ عامل گسترش مصرف

 

این پژوهشگر حوزه اعتیاد، تصور غلط «بی‌خطر بودن» شربت لین را از عوامل نگران‌کننده در گسترش مصرف آن دانست و اظهار کرد: برخی نوجوانان و جوانان تصور می‌کنند چون این ترکیب از دارو تهیه می‌شود، خطر چندانی ندارد؛ در حالی که مصرف بیش از حد آن می‌تواند موجب خواب‌آلودگی شدید، اختلال در تمرکز، کاهش سطح هوشیاری، مشکلات تنفسی، مسمومیت و در موارد شدید حتی مرگ شود. این خطر زمانی بیشتر می‌شود که همراه با الکل، داروهای آرام‌بخش یا سایر مواد مصرف شود.

دکتر مردانه جبه‌دار با تأکید بر اینکه در ایران شربت لین معمولاً به‌صورت یک محصول مشخص و استاندارد وجود ندارد، توضیح داد: این عنوان بیشتر به مصرف خودسرانه و ترکیب انواع شربت‌های حاوی کدئین یا داروهای مشابه با نوشیدنی‌ها و سایر ترکیبات اشاره دارد. همین موضوع باعث می‌شود بسیاری از خانواده‌ها و حتی برخی جوانان، خطرات آن را کمتر از واقعیت برآورد کنند.

 

ارتقای سواد سلامت؛ راهکار پیشگیرانه

 

وی با بیان اینکه مصرف شربت لین تنها یک مسئله مربوط به مواد نیست، بلکه نشانه‌ای از ظهور الگوهای جدید مصرف در دنیای امروز است، خاطرنشان کرد: سرعت تغییرات در فضای مجازی و دسترسی آسان جوانان به اطلاعات درست و نادرست ایجاب می‌کند که آگاهی والدین و مربیان نیز هم‌پای این تغییرات به‌روز باشد. والدینی که با مواد و الگوهای مصرف دهه‌های گذشته آشنا هستند، ممکن است شناخت کافی از مواد نوظهور و شیوه‌های جدید سوءمصرف نداشته باشند. به همین دلیل، ارتقای سواد سلامت خانواده‌ها یکی از مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه در شرایط کنونی است.

 

پیشگیری نباید تنها به هشدار دادن محدود شود

 

این روان‌شناس و دکتری اعتیاد همچنین بر اهمیت پیشگیری اولیه تأکید کرد و گفت: پیشگیری نباید تنها به هشدار دادن درباره خطرات مواد محدود شود، بلکه باید از سال‌های مدرسه آغاز شود و مهارت‌های زندگی، تفکر نقادانه، تصمیم‌گیری آگاهانه و سواد سلامت را در کودکان و نوجوانان تقویت کند. مدارس می‌توانند یکی از مهم‌ترین بسترهای پیشگیری باشند، مشروط بر آنکه از ظرفیت متخصصان حوزه سلامت روان و اعتیاد به‌صورت علمی و مستمر استفاده شود.

 

وی در پایان با اشاره به نقش پرسشگری نوجوانان و جوانان در پیشگیری از گرایش به مواد نوظهور تصریح کرد: اگر فضای امنی برای طرح پرسش‌ها وجود نداشته باشد، پاسخ‌ها از منابع غیرعلمی، شبکه‌های اجتماعی یا همسالان دریافت خواهد شد. فراهم کردن فرصت گفت‌وگو، آموزش مبتنی بر شواهد و دسترسی آسان به متخصصان می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از گرایش به مواد نوظهور داشته باشد.

 

دکتر مردانه جبه‌دار در پایان تأکید کرد: در هفته مبارزه با مواد مخدر، یکی از مهم‌ترین پیام‌ها این است که همه مواد اعتیادآور الزاماً به شکل مواد مخدر سنتی ظاهر نمی‌شوند؛ گاهی یک تهدید جدی سلامت، پشت ظاهر آشنای یک شربت یا دارو پنهان شده است. مقابله با این تهدیدها تنها از مسیر آگاهی، آموزش و پیشگیری امکان‌پذیر است.

پایان پیام/