دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی

 به گزارش خبرنگار وب‌دای دانشگاه، دکتر جواد شجاع‌فرد، عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات سلامت در حوادث و بلایا، در ابتدای سخنان خود به تحلیل ابعاد مختلف آسیب‌پذیری‌ها پرداخت. وی با اشاره به تهدیدات فیزیکی نوین، به تبیین مفهوم «سلاح‌های گرافیتی» و «جنگ‌های ترکیبی یا هیبریدی» پرداخت که استفاده همزمان از سلاح‌های سایبری، الکترونیک و فیزیکی می‌تواند یک مرکز درمانی را به‌طور کامل از چرخه فعالیت خارج کند.

دکتر شجاع‌فرد با تأکید ویژه بر مخاطرات حوزه فناوری، هشدار داد: در نبردهای مدرن، مرز میان امنیت سایبری و سلامت بالینی از بین رفته است.

 

وی تصریح کرد: نفوذ به سامانه‌های هوشمند، از جمله پمپ‌های تزریق دارو یا تجهیزات پایش علائم حیاتی، فراتر از یک اختلال فنی ساده است و می‌تواند با ارسال داده‌های کاذب (مانند ثبت ضربان قلب غیرواقعی برای بیمار فوت‌شده)، پزشکان را در تصمیم‌گیری‌های حیاتی دچار خطای فاحش کند. به گفته وی، این نوع حملات می‌توانند مستقیماً منجر به مرگ بیمار و از بین رفتن اعتماد عمومی به زیرساخت‌های سلامت شوند.

 

در بخش دیگری از این نشست، دکتر شجاع‌فرد به بررسی قوانین بین‌المللی از جمله کنوانسیون ژنو (۱۹۴۹) و پروتکل‌های الحاقی پرداخت. وی با تبیین تفاوت «حقوق بشر» و «حقوق بشردوستانه»، تأکید کرد: طبق قواعد بین‌المللی، مراکز درمانی و غیرنظامیان نباید هدف حملات قرار گیرند و باید مورد احترام و حمایت باشند.

 

 

پیشگیری از تبدیل شدن بیمارستان به هدف نظامی

 

دکتر شجاع‌فرد با تأکید بر «قاعده تفکیک»، هشدار داد: استقرار تجهیزات یا نیروهای نظامی در بیمارستان‌ها می‌تواند منجر به زایل شدن حقوق حمایتی و تبدیل مرکز درمانی به یک «هدف مشروع نظامی» گردد. وی در این راستا از دستورالعمل وزارت بهداشت مبنی بر ممنوعیت استقرار نیروهای نظامی در بیمارستان‌ها قدردانی کرد و این اقدام را یک گام پیشگیرانه و هوشمندانه برای حفاظت از مراکز درمانی دانست.

 

وی برای ارتقای تاب‌آوری مراکز درمانی، یک مدل چهارمرحله‌ای شامل شناخت تهدیدات، شناسایی آسیب‌پذیری‌ها، شناسایی دارایی‌ها و ظرفیت‌ها، و در نهایت کاهش آسیب‌پذیری و افزایش توانمندی پیشنهاد کرد تا مراکز درمانی بتوانند در شرایط بحرانی، پایداری خدمات خود را حفظ کنند.

 

 

مدیریت آمادگی؛ فراتر از داشتن تجهیزات اضطراری

 

دکتر الهام رجبی، عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات سلامت در حوادث و بلایا، با تمرکز بر محور «آمادگی، ایمنی و تاب‌آوری مراکز درمانی»، دیدگاهی سیستمی را ارائه داد. وی با استناد به چارچوب جامع بیمارستان ایمن سازمان جهانی بهداشت (WHO) و چارچوب مدیریت خطر فوریت‌ها و بلایا در حوزه سلامت (Health EDRM)، تأکید کرد: آمادگی مستلزم فرآیندی مستمر شامل شناخت کارکردهای ضروری، تعیین مسئولیت‌های شفاف، حفاظت از زنجیره تأمین دارو و تجهیزات، و تقویت توانایی انطباق برای تداوم خدمات است.

 

در ادامه نشست، دکتر نادر مجیدی، پژوهشگر مرکز تحقیقات سلامت در حوادث و بلایا، در بخش «مدیریت پاسخ و ارائه خدمات سلامت در شرایط جنگی»، بر اهمیت و ضرورت برنامه‌ریزی بیمارستان‌ها برای حفظ و تداوم ارائه خدمات حیاتی تأکید کرد.

 

دکتر مجیدی با اشاره به ضرورت تدوین دستورالعمل‌های راهنما در سطوح ملی و محلی، بر اهمیت استفاده از «درس‌های آموخته‌شده از جنگ رمضان» تأکید کرد و گفت: بیمارستان‌ها بر اساس این الگو باید مشخص کنند که در شرایط جنگی، چه عملکردهای اساسی دارند و چگونه می‌توانند این عملکردها را اولویت‌بندی کرده و در سخت‌ترین شرایط، ارائه خدمات حیاتی خود را حفظ کنند.

 

وی همچنین با معرفی تجربه «بیمارستان رفیده» به‌عنوان یک الگوی درخشان، از آمادگی مجموعه پرستاران برای ارائه خدمات داوطلبانه و تدبیر مسئولان دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی در جنگ گذشته یاد کرد.

 

در این نشست تخصصی که با هدف شناخت تهدیدات و افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌های بهداشتی و درمانی برگزار شد، اساتید و پژوهشگران در سه محور اصلی «شناخت تهدیدات»، «مدیریت آمادگی زیرساختی» و «مدیریت پاسخ و تداوم خدمات» به ارائه تحلیل‌های خود پرداختند.

پایان پیام/